Patriotski blog ''BOSNAE''

Bosna da prostiš jedna zemlja imade i posna i bosa da prostiš i hladna i gladna i k'tomu još da prostiš prkosna od sna

11.03.2006.

Historija Bosanske Vojske 4.dio

ZEMLJA BOSNA U PERIODU OD 1700 DO 1799 GODINE

Rezultat proteklih ratova sa Venecijom i Austrijom,odnosno gubljenje velikog teritorija,bio je veliki udarac za Tursku Imperiju,koja je "jedva docekala" prvu priliku da ponovo zapocne rat sa Venecijom,sto se i desava 1714 godine,poslije krsenja odredjenih odredaba "Karlovackog mira" od strane Venecije.Austrija ponovo postaje saveznik Veneciji te biljeze veliku pobjedu kod Novog Sada (Petrovaradin) 1716 godine,dok su svi njihovi napadi na Bosnu bili uglavnom uspjesno odbijeni.Poslije toga dolazi do sklapanja novog mira u Pozarevcu 1718 godine,poslije cega Austrija i Venecija uzimaju neke dijelove Bosne,te se uspostavlja danasnja jugozapadna granica Bosne.
Sve ovo je rezultiralo da Turska Imperija povisuje poreze prema Bošnjacima,te se desavaju velike pobune Bošnjaka protiv Turske Imperije 1727,1728,1729 i 1732 godine.
Sljedeca veoma bitna godina jeste 1736,kada Austrija krsi primirje i napada Bosnu,ali njena vojska biva totalno porazena u bitci kod Banja Luke,te dolazi do novog primirja 1739 godine,kada se uspostavlja danasnja sjeverna granica Bosne.
Zatim,ponovo dolazi do velikih pobuna Bošnjaka protiv Turske Imperije,koje se desavaju 1745 i 1747 godine,a poslije velike pobune Bošnjaka u Mostaru 1748 godine Sultan salje pismo "upravitelju" Bosne,Mehmed-paši,koje je sadrzavalo samo jednu recenicu : Bosna mora biti ponovo osvojena!
Mehmed-paša se brutalno suprotstavlja Bošnjacima,poslije te naredbe,i postepeno uspostavlja mir u zemlji,iako je podrucje Mostara kasnije ponovo nastavilo biti centrom nezadovoljstva Bošnjaka prema Turskoj Imperiji,tako da je Mehmed-paša bio prisiljen da salje veliku vojsku na Mostar 1768 godine,da suzbije pobunu.
Godine 1788 je razvijen plan o osvajanju Balkana od strane Ruske Carice Katarine Velike i Austrijskog Cara Josipa II,te ubrzo vrse veliki napad na Bosnu.Na pocetku rata obecavaju da ce postivati slobodu vjeroispovijesti svim Bošnjacima muslimanima,ukoliko poloze oruzje i predaju se,a takodjer su se nadali velikoj podrsci Bošnjaka katolicke i pravoslavne vjeroispovijesti u cijelom tom planu.
Kada,1788 godine,ulaze u Bosnu,jedan mali dio Bošnjaka,zaista,i pristupa Austrijskoj vojsci,ali velika vecina Bošnjaka ,svih vjeroispovijesti, pruza zestok otpor Austrijancima na samoj granici Bosne,ne dopustajuci njihov daljni prodor.Bošnjacima je isla na ruku cinjenica da zbog te agresije i Rusija i Austrija bivaju izlozeni velikom diplomatskom pritisku,te,konacno,odustaju od te agresije 1791 godine,a zauzvrat Sultan odobrava Austrijskom Caru oficijelni status "zastitnika krscana",koji zive unutar Turske Imperije.



ZEMLJA BOSNA U PERIODU OD 1800 DO 1878 GODINE

Berlinski Kongres,1878. godine
Na samome pocetku ovog perioda desavaju se vrlo znacajne promjene granica u zemljama susjedima Bosni.Rusija i Austrija ulaze u rat sa Napoleonom,koji ,poslije niza pobjeda nad Austrijom,uzima Veneciju,Istru i Dalmaciju,ukljucujuci i Dubrovacku republiku 1805 godine,tako formirajuci,po prvi puta u historiji,Bosansko-Francusku granicu!!

Napoleon postaje saveznik Sultanu i pomaze mu u suzbijanju jedne pobune na teritoriji Srbije,a Francuzi su takodjer prisutni i na teritoriji Bosne,u nekim manjim sukobima,kao npr.,pomazuci suzbijanje jedne manje pobune u jugoistocnoj Bosni,kada pomazu Hadzi-begu Rizvanbegovicu,koji je bio pod opsadom u tvrdjavi u Hutovu,blizu Neuma.

Sve ove pobune dovele su do znacajnih drustvenih i politickih promjena unutar Bosne.Najvaznija promjena je ,prije svega,bila uspostava KAPETANIJA u Bosni. Kapetan je bio vojni administrator u pogranicnim pojasevima i njegov zadatak je bio da uspostavlja vojsku,provjerava putnike koji su prelazili granicu,odrzava puteve sigurnim od razbojnika i da izvrsava razne druge policijske i administrativne duznosti.Teritorija kojom je upravljao se zvala "Kapetanija",koja je mogla biti manja ili veca od Kadiluka.Tokom 17-tog stoljeca ovaj sistem je bio znatno prosiren na unutrasnjost zemlje,a takodjer su bile prosirene ingerencije samih Kapetana,tako da su neke porodice pocele da tretiraju Kapetanije kao nasljednu instituciju.

U vrijeme sklapanja "Karlovackog mira" 1699 godine,u Bosni je bilo 12 Kapetanija,da bi krajem 18-tog stoljeca njihov broj porastao na 32,pokrivajuci prakticno cijelu Bosnu.

Kapetanije su postojale jedino u Bosni.U svojoj sustini,Kapetanije su predstavljale skoro apsolutnu nezavisnost Bosne,sto se tice lokalne uprave,dok se jos uvijek morao placati porez Turskoj Imperiji,ali nisu vise stranci direktno vladali,nego sami Bosnjaci,sto je predstavljalo znacajan pomak ka nezavisnosti Bosne i cinilo je veoma privilegovanom u odnosu na sve ostale zemlje koje su bile pod okupacijom od Turske Imperije.

1813 godine Sultan pokusava da umanji ovu nezavisnost,te salje u Bosnu Siliktar Ali-pašu,koji je imao zadatak da zapocne proces ukidanja Kapetanija u Bosni. Sultan uskoro salje veliku vojsku,sacinjenu od Turskih i Albanskih vojnika da pokore Sarajevo,a takodjer 1820 godine izvrseni su napadi na Mostar i Srebrenicu,te su ubijena dva Kapetana:iz Banja Luke i Dervente. Novi Sultan Mahmut II,1826 godine vrsi veliku reformu vojske,sto nailazi na veliki otpor u Bosni,te Sultan salje Abdurahman-pašu iz Beograda da izvrsi ove reforme u Bosni,ali on postize veoma malo uspjeha u tome.

Godine 1831 dize se velika pobuna Bošnjaka na celu sa Husein Kapetanom Gradascevicem za autonomiju Bosne.Te iste godine Bosanska vojska,sa Husein Kapetanom Gradascevicem na celu,osvaja Travnik i zarobljava Vezira,te ga javno ponizava,tjerajuci ga da skine novu "reformsku" odjecu i obuce tradicionalnu nosnju. Zatim,Bosanska vojska od preko 25.000 vojnika nanosi veliki poraz Velikom Veziru na Kosovu,a 12. septembra 1831 godine,u Sarajevu, i zvanicno proglasava autonomiju Bosne,sto je prakticno znacilo puna nezavisnost Bosne,iako je diplomatski poruceno Sultanu da ce se i dalje on smatrati vrhovnim vladarom Bosne. Sultan,potom,uspijeva da unese neslogu medju Bošnjake,i pridobija na svoju stranu Ali-agu Rizvanbegovica i Smail-agu Cengica,te salje veliki vojni kontigent od preko 30.000 vojnika na Sarajevo,te Bosanska vojska dozivljava veliki poraz u maju 1832 godine.Husein Kapetan Gradascevic se povlaci u Austriju i pokret za autonomiju Bosne,odnosno za punu nezavisnost Bosne,biva ugusen tek 1850 godine.

Godine 1836 nekoliko Kapetana iz okoline Bihaca dize pobunu,koja je bila krvavo ugusena od strane vojnih trupa iz Anatolije.Sljedeca velika pobuna se desila 1840 godine,kada je ponovo Vezir bio istjeran iz Travnika,ali i ta pobuna biva uskoro ugasena od strane regularnih trupa Turske Imperije.

1850 godine Sultan salje u Bosnu Omer-pašu Latasa,koji do kraja 1850 godine uspostavlja potpunu kontrolu nad Bosnom i ukida Kapetanije,te uvodi novi sistem vlasti,koji je dijelio zemlju u 9 oblasti,od kojih je svaka bila pod vlascu Kajmakama.

Godine 1877 Rusija,zajedno sa Austrijom,proglasava rat Turskoj Imperiji i vec pocetkom 1878 godine Rusi dolaze skoro do Istanbula,poslije cega dolazi do primirja,gdje su Rusi bili ti koji su diktirali uslove,koji su,naravno,isli puno vise njima u prilog,nego njihovim saveznicima Austrijancima.Po ovome sporazumu Rusija obezbjedjuje Bugarskoj da se znatno prosiri i dobije gotovo punu autonomiju od Turske Imperije.Bosna,pak,je po tome dogovoru ostala dijelom Turske Imperije,uz velike reforme,i po clanu 14. toga sporazuma Bosanski prihodi se od tada,pa u naredne tri godine,moraju trositi iskljucivo u Bosanske svrhe.

Ova situacija je bila prilika za Bošnjake da ponovo pokrenu pitanje autonomije Bosne,sto je u medjunarodnim krugovima shvaceno kao opasnost od novih sukoba,tako da ovaj mirovni sporazum biva korigovan u julu 1878 godine u Berlinu,na cuvenom "Berlinskom kongresu",gdje je odluceno da Bosna,iako teoretski i dalje pod vlascu Turske Imperije,bude okupirana i administrirana od strane Austro-Ugarske.

...nastavak: ''Zmaj od Bosne''

free stats